• FelsefeSinifi.Com
    • "Felsefe merakla başlar" Platon
    • Felsefe yapmak mı lazımdır diyorsunuz, o halde felsefe yapmak lazımdır. Felsefe yapmamak mı lazımdır diyorsunuz, bunu yapmak için yine felsefe yapmak lazımdır. (Aristoteles)
Üyelik Girişi
E-Haber
Site Haritası
Hava Durumu
Anlık
Yarın
10° 5°
Mehmet Şerif
info@felsefesinifi.com
Eylemde Özgürlük Paradoksu
12/08/2010
           Yaşamımızın her anında sorgulanmaya ve üzerinde düşünülmeye değer kavramlar/problemler hep var olmuştur. Özgürlük kavramı da bunlardan biridir. Özgürlük gibi soyut kavramlar insani olma açısından daha büyük bir önem arz eder. Geçmişten günümüze birçok insanın üzerinde düşündüğü bir konudur. Çoğu insan kendince felsefi bir bakış açısı geliştirmiştir.          
  İnsanın eyleyen bir varlık olması ve bu eylemlerinde irade özgürlüğünün olup olmadığı tartışıla gelmiştir. Filozofların üzerinde tartıştığı özgürlük problemi, düşünsel anlamda bu alanla ilgili fikir zenginliği yaratmıştır. Burada üç genel yaklaşımdan söz edebiliriz.            
Birincisi belirlenimci veya determinist (gerekirci) bir bakış açısını ifade etmektedir. İnsanın ahlaki eylemde bulunuyor olması onun özgür olduğu anlamına gelmez. Çünkü insanın kendisi dışında onu belirleyen psikolojik, sosyal, ahlaki ve hukuki unsurlar vardır. Bu fikri savunan düşünürler en basit ahlaki karar ya da eylemde bile insanın özgür davranamadığını ifade etmektedir. Kendisi özgürce davrandığını söylese bile özgür değildir. Bu fikri savunan düşünürlerden Spinoza’ya göre ‘havaya atılan bir taş da eğer bilinci olsaydı ve konuşabilseydi bize kendi iradesiyle yere düştüğünü söylerdi.’ İnsanın gerçekleştirdiği eylemlerin özüne bakıldığında bireylerin bilinçaltı, toplumun ihtiyaçları, beklentileri ve çevresel faktörlerin etkisi altında kaldığını ve özgür iradesinin olmadığı söyleyebiliriz. Tıpkı taşın özgür iradesiyle değil, yer çekim yasasına boyun eğmesiyle yere düşmesi gibi.            Özgürlük problemini indeterminist ya da gerekirci olmayan yaklaşıma göre insanın irade özgürlüğü vardır. İnsanın kendi irade özgürlüğünü kullanarak eylemlerde bulunur. İnsanın en önemli özelliğinin irade özgürlüğünün olmasıdır. Çünkü insan ne nehirde sürüklenen bir çakıl taşı ne de rüzgârın esintisine boyun eğen bir yapraktır. J.P.Sartre’ın deyimiyle insan istese de istemese de ‘özgürlüğe mahkûmdur.’ Ve bu özgürlüğü sorumlulukla perçinlenmiştir.           
          Şayet özgür olmasaydık toplumsal ve ahlaki ilişkilerde bulunamazdık. Sosyal norm ve değerleri toplumu oluşturan bireyler oluşturmuştur. Bunlara uyup uymamak insanın kendi özgür iradesine bağlıdır.         
        Özgürlük problemine farklı bir pencereden bakan ahlaksal özerklik (otodeterminist) yaklaşımı, özgürlüğü kişiliğin oluşumu ve gelişmişliği bağlamında ele almaktadır. Bu anlayışa göre insan bilgi birikimini ve kültürünü artırarak kişiliğini geliştirir ve rasyonel davranışlar sergileyerek özgürleşir. Bu sayede birey kendi kurallarını kendi koyar ve değerlerini kendisi oluşturur.            
        Görüldüğü gibi özgürlük sorunu oldukça karmaşık bir konudur. Düşünen insanın bir çırpıda ‘tamam cevabını buldum’ diyebilecek basit bir problem değildir. İşin sevindirici yanı herkesin kendince özgürlüğü tanımlayabilmesidir. Yani herkesin bir özgürlük imgesi var. Özgürlüğü istemek ve yaşamak insanın elindedir, aksine onu ortadan kaldırmakta. Bilinmesi gereken nokta toplumsal barışın temelinde özgürlük vardır. Ancak her bireyin özgürlüğü yalnızca herkesin özgürlüğünün sağlandığı ve güvence altına alındığı kadardır. Sınırsız bir özgürlük yoktur.  



Paylaş | | Yorum Yaz
5199 kez okundu. Yazarlar

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın

Yazarın diğer yazıları

Filozoflardan Diyaloglar - 19/12/2011
Felsefeye çağrı Platon’un dediği gibi merakla başlar.
Kadın Filozoflar - 19/11/2011
Birçok alanda olduğu gibi düşünsel bir etkinlik olan felsefede de kadının adı anılmıyor.
FELSEFE EĞİTİMİ YÂDA EĞİTİMİN FELSEFESİ - 09/12/2010
FELSEFE EĞİTİMİ YÂDA EĞİTİMİN FELSEFESİ
Tufan - 28/10/2010
Bu gün içimden bu köşeye şiirlerimden birini eklemek istedim
Bunları biliyor musunuz? - 16/10/2010
Bunları biliyor musunuz?
Bunları biliyor musunuz? - 16/10/2010
Bunları biliyor musunuz?
Felsefeyi anlatmak - 21/08/2010
Of off ne zor şeymiş bu felsefeyle uğraşmak.
Mitostan Logosa Felsefenin Serüveni - 06/08/2010
Felsefenin serüveni uyanışın, akılcı düşünmenin ve mevcut yerleşik doğmalara başkaldırışının öyküsüdür.
Günün Sözü

Öfkeli bakan değil, akıllı bakan korkunç ve tehlikeli görünür: Kuşkusuz insan beyni aslanın pençesinden daha korkunç bir silahtır. (Arthur SCHOPENHAUER)

Nerede canlı bulduysam, orada güç iradesi buldum; hizmet edenlerin iradesinde bile efendi olma iradesi buldum. (NIETZSCHE)

Hep öğrenci kalan insan, öğretmenine borcunu kötü ödüyor demektir. (NIETZSCHE)

FelsefeSınıfı.Com'da Ara
Saat
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi6
Bugün Toplam565
Toplam Ziyaret1834004